ตำรับยาจีน (医学教书的种类) (Chinese Herb and Medicine)

435 จำนวนผู้เข้าชม  |  สารอาหารบำบัด

ตำรับยาจีน (医学教书的种类) (Chinese Herb and Medicine)

- 1. ตำรับยาบำรุง (补益剂) (ปู่อี้จี้) หมายถึงตำรับยาที่ประกอบด้วยตัวยาที่มีสรรพคุณช่วยเพิ่มสารจำเป็นเพิ่มภูมิต้านทาน และช่วยให้ร่างกายแข็งแรง

- 2. ตำรับยาปรับให้สมดุล (和解剂) (เหอเจี่ยจี้) หมายถึงตำรับยาที่ประกอบด้วยตัวยาที่มีสรรพคุณรักษาอาการของโรคเส้าหยางช่วยให้การ ทำงานของตับ ม้าม กระเพาะอาหารและลำไส้ดีขึ้น

- 3. ตำรับยาปรับการไหลเวียนของช ี่ภายในร่างกาย (理气剂) (หลี่ชี่จี้) หมายถึงตำรับยาที่ส่วนใหญ่ประกอบด้วยตัวยาที่ช่วยให้กา รไหลเวียนของชี่ภายในร่างกายดีขึ้นหรือปรับชี่ให้ลงสู่ เบื้องล่าง

- 4. ตำรับยารักษาความผิดปกติของ ระบบเลือด (理血剂) (หลี่เซวี่ยจี้) หมายถึงตำรับยาที่ประกอบด้วยตัวยาที่มีสรรพคุณรักษาอาก ารผิดปกติของระบบเลือด ช่วยปรับสมดุลของชี่และเลือด โดยทั่วไปใช้บำรุงเลือด ห้ามเลือด สลายเลือดคั่ง และช่วยการไหลเวียนของเลือด ให้ดีขึ้น

- 5. ตำรับยาสมาน (固涩剂) (กู้เซ่อจี้) หมายถึงตำรับยาที่ใช้รักษาโรคที่ชี่ของเลือด สารพื้นฐานในไต และอสุจิเคลื่อนหลั่งออกง่า ยประกอบด้วยตัวยาที่มีฤทธิ์ ยับยั้งหรือเหนี่ยวรั้งให้เ สถียร การเคลื่อนหลั่งออกของสารภา ยในร่างกาย ทำให้สูญเสียชี่ของเลือด ซึ่งมีสาเหตุและพยาธิสภาพขอ งร่างกายแตกต่างกัน เช่น เหงื่อออกง่ายเหงื่อออกขณะนอนหลับ ท้องเสียเรื้อรัง ถ่ายบิดเรื้อรัง หลั่งอสุจิขณะหลับ หรือปัสสาวะรดที่นอนในขณะหลับ ประจำเดือนมามากผิดปกติหรือมาทีละน้อยไม่หมด รวมถึงอาการตกขาวมากผิดปกติ

- 6. ตำรับยาให้ความอุ่นภายในร่า งกาย (温里剂) (เวินหลี่จี้) หมายถึงตำรับยาที่ใช้รักษากลุ่มอาการเย็นภายในร่างกาย มีฤทธิ์ทำให้ร่างกายอบอุ่น สลายความเย็น แก้ปวด เสริมการทำงานของม้ามและกระ เพาะอาหาร ตำรับยานี้มีรสเผ็ดร้อนกลุ่ มอาการเย็นภายในร่างกาย มีสาเหตุมาจากสภาพหยางของร่างกายพร่อง หยางไม่เพียงพอทำให้
เกิดความเย็นภายในร่างกาย หรือใช้ยาผิดทำให้หยางลดลง หรือกระทบกับความเย็นภายนอก และเข้าถึงอวัยวะภายใน แล้วต่อไปยังเส้นลมปราณ แบ่งเป็น 3 กลุ่มตามความรุนแรงของอาการ ของโรคและตำแหน่งที่เกิดโรค

- 7. ตำรับยารักษาอาการภายนอก (解表剂) (เจี่ยเปี่ยวจี้) หมายถึงตำรับยาที่ใช้รักษากลุ่มอาการของโรคอันมีสาเหตุจากภายนอก เช่น สภาพอากาศทั้ง 6 ได้แก่ ลม ความเย็น ความร้อนอบอ้าว ความชื้น ความแห้ง และไฟตำรับยานี้จะออกฤทธิ์กำจัดข องเสียที่อยู่ตามผิวหนังออก โดยผ่านการขับเหงื่อ และกระทุ้งอาการของโรคหัดให ้ออกได้ง่ายขึ้น

โดยทั่วไปตำรับยาประเภทนี้จ ะมีรสเผ็ด ต้องเลือกใช้ให้เหมาะกับโรค ตามสาเหตุของโรค เช่น ลมร้อน ลมเย็นและสภาพร่างกาย ซึ่งมีลักษณะยิน-หยาง แกร่ง พร่องแตกต่างกัน

- 8. ตำรับยาระบายความร้อน (清热剂) (ชิงเร่อจี้) หมายถึงตำรับยาที่ใช้รักษากลุ่มอาการร้อนภายในร่างกาย ประกอบด้วยตัวยาซึ่งมีสรรพค ุณระบายความร้อน ช่วยให้เลือดเย็น และแก้พิษ

- 9. ตำรับยาสลายความชื้น (祛湿剂) (ชฺวีซือจี้) หมายถึงตำรับยาที่ใช้รักษาโรคหรือกลุ่มอาการเจ็บป่วยที ่เกิดจากความชื้น ประกอบด้วยตัวยาที่มีสรรพคุณขจัดความชื้นด้วยการขับน้ำ สลายชื้น ระบายน้ำที่มีลักษณะขุ่นเป็นตะกอนเพื่อให้เกิดสภาพคล่อ ง

- 10. ตำรับยาถ่าย (泻下剂) (เซี่ยเซี่ยจี้) หมายถึงตำรับยาที่ใช้รักษากลุ่มอาการแกร่งภายในร่างกาย ประกอบด้วยตัวยาที่มีสรรพคุ ณระบายท้อง กำจัดของเสียที่ตกค้างในกระ เพาะอาหารและลำไส้ ระบายความร้อนที่สูง
เกินไป และขับน้ำเนื่องจากกลุ่มอาก ารแกร่งภายในร่างกายที่เป็น สาเหตุให้ท้องผูกนั้น อาจเกิดจากความร้อน ความเย็น ความแห้ง และน้ำ ตำรับยาประเภทนี้จึงแบ่งเป็น 5 กลุ่มตามพยาธิสภาพของร่างกา ยและอายุของผู้ป่วย

- 11. ตำรับยาช่วยย่อยสลาย (消导剂) (เซียวต่าวจี้) หมายถึงตำรับยาที่ส่วนใหญ่ประกอบด้วยตัวยาที่มีสรรพคุณ ช่วยให้ระบบย่อยอาหารดีขึ้น ขับอาหารตกค้าง บรรเทาท้องอืด หรืออาการจุกเสียดแน่นท้อง

- 12. ตำรับยาขับเสมหะ (祛痰剂) (ชวีถันจี้) หมายถึงตำรับยาที่ใช้รักษาโรคต่าง ๆ อันเกิดจากเสมหะ ประกอบด้วยตัวยาที่มีสรรพคุ ณขับเสมหะและน้ำเสียที่ตกค้ างให้หมดไป เนื่องจากเสมหะมีหลายชนิด เช่น เสมหะชื้นเสมหะร้อน เสมหะแห้ง เสมหะเย็น และเสมหะปนลม ดังนั้น จึงต้องเลือกใช้ให้เหมาะสม

- 13. ตำรับยารักษาอาการแห้งขาดคว ามชุ่มชื้น (治燥剂) (จื้อเจ้าจี้) หมายถึงตำรับยาที่ประกอบด้ว ยตัวยาที่มีสรรพคุณเสริมสร้ างน้ำหล่อเลี้ยง ช่วยให้อวัยวะมีความชุ่มชื้น

- 14. ตำรับยาเปิดทวาร (开窍剂) (ไคเชี่ยวจี้) หมายถึงตำรับยาที่ประกอบด้วยตัวยาที่มีรสเผ็ด มีกลิ่นหอม ทะลวงได้ดี สามารถเปิดทวารทำให้มีสติฟื ้นฟูสัมปชัญญะ ใช้รักษาอาการหมดสติ สติเลอะเลือน เกิดอาการชักหรืออัมพฤกษ์

- 15. ตำรับยากล่อมจิตประสาท (安神剂) (อันเสินจี้) หมายถึงตำรับยาที่ส่วนใหญ่ป ระกอบด้วยตัวยาที่มีฤทธิ์คล ายเครียด หรือตัวยาบำรุงหัวใจกล่อมปร ะสาท ลดความกระวนกระวายใจ

- 16. ตำรับยาบรรเทาอาการลม (治风剂) (จื้อเฟิงจี้) หมายถึงตำรับยาที่ประกอบด้วยตัวยาที่มีรสเผ็ด มีฤทธิ์กระจายลม หรือเสริมยินลดหยางภายในร่างกาย

- 17. ตำรับยารักษาแผล ฝีหนอง (痈疡剂) (ยงหยางจี้) หมายถึงตำรับยาที่ประกอบด้วยตัวยาที่มีสรรพคุณขับพิษร้ อน ขับหนอง หรือ สลายตุ่มก้อนด้วยความอุ่น ใช้รักษาโรคแผล ฝี หนอง ตุ่มก้อนต่างๆ

- ประเภทเสริมฤทธิ์กัน (相须 เซียงซวี) เป็นการใช้ตัวยาร่วมกันของต ัวยาที่มีคุณสมบัติเหมือนกัน และมีสรรคุณใกล้เคียงกัน ทำให้ตัวยามีสรรพคุณดีขึ้น เช่น เกลือจืด (石膏) (สือเกา) เมื่อใช่ร่วมกับ จือหมู่ (知母) จะมีสรรพคุณแก้ไข้ร้อนจัด ลดไข้ ร้อนใน และกระหายน้ำได้ผลดี

Credit : ข้อมูลบรรณานุกรมของหอสมุดแ ห่งชาติ ข้อมูลสมุนไพรจีน อุบลราชธานี : โรงพิมพ์มหาวิทยาลัยอุบลราช ธานี,2558,146 หน้า. 1.สมุนไพรจีน 2.ยาจีน 3. แพทย์แผนจีน 212 หน้า